Belgische platenwinkels na een jaar lockdown: een stand van zaken

Share

Kopen we meer vinyl nu we meer thuis zitten of net niet?

Na een chaotisch jaar is de impact op de Belgische muziek- en nightlife industrie verpletterend. Maar geldt dat ook voor onze onafhankelijke platenboeren? In het begin van de lockdown brachten we al verslag uit, maar het was hoog tijd voor een update. Is de verkoop van vinyl gedaald, of net gestegen? Welke trends zien we nu in de verkoop? En hoe belangrijk is de webshop geworden? We gingen polsen bij de zaakvoerders van Music Mania (Gent), Crevette Records (Brussel) en Cherry Picker Records (Brugge).

Eén constante komt terug bij de drie winkelmanagers die we spraken: ze hadden het niet overleefd zonder de steun van hun vaste klanten. Toen de winkels hun deuren moesten sluiten, bleven de diggers loyaal platen bestellen bij hun lokale shop. “Zelfs de vaste klanten die normaal nooit online kochten, bestelden tijdens de eerste lockdown via onze webshop”, verklaart Pim Thomas van het Brusselse Crevette Records. “Daar zijn we hen dankbaar voor, ook al compenseerde dat maar een deel van het verlies. Samen met de steunmaatregelen van de overheid, konden we onze vaste kosten betalen”.

In-store vs. online verkoop

Hoe ligt de verhouding tussen offline en online verkoop vandaag? Het Gentse Music Mania heeft een nieuw evenwicht bereikt. “Vorig jaar vertegenwoordigde onze webshop ongeveer 10% van de totale verkoop”, zegt zaakvoerder Karel Van Audenaerde. “De twee lockdowns lieten onze online verkoop pieken. We verwachtten een daling toen we in december 2020 opnieuw onze deuren openden, maar de cijfers bleven hetzelfde. Vandaag verkopen we 40% van onze platen online, terwijl we opnieuw op hetzelfde niveau zitten van in-store sales. We hebben een mooie mix van vaste klanten die naar de winkel afzakken en een instroom van nieuwe klanten die online bestellen en hun pakketje komen afhalen”. De maandelijkse totaalverkoop is in feite dus gestegen. “Maar langs de andere kant lopen we inkomsten van belangrijke events zoals Record Store Day en de sales weekends in Vooruit mis”.

Fysiek naar de winkel komen blijft een katalysator om meer te kopen. - Cedric Verstraete

De webshop en de fysieke winkel versterken elkaar dus. Klanten bestellen online, ze komen hun bestelling ophalen en keren terug naar huis met enkele extra platen die ze in de winkel ontdekten. “Mensen komen niet naar de platenwinkel voor de platen die ze willen maar voor de platen waarvan ze nog niet weten dat ze die willen”, zegt Cedric Verstraete van Cherry Picker Records Store. “Naar de winkel komen is dus een katalysator om meer te kopen. Mensen horen wat op de draaitafel ligt en willen weten wat het is; of we geven onze vaste klanten persoonlijke suggesties. Dat is toch niet zo evident via de website”.

Democratisering van vinyl

De stijgende online verkoop zorgde er ook voor een nieuw publiek zijn weg vond naar de platenwinkels. “Wij merken een democratisering van vinyl. Er is een grote instroom van nieuwe klanten die vinyl (her)ontdekken” zegt Van Audenaerde. “Door de toenemende dominantie van streaming stappen heel wat muziekliefhebbers (opnieuw) over naar vinyl. Dat weerspiegelt zich ook in het aanbod. Bijna alle nieuwe releases worden nu op plaat uitgebracht, zelfs popmuziek die vroeger nooit de weg naar vinyl zou gevonden hebben”.

Bij Crevette Records merken ze echter weinig verschil. “Ons aanbod is gefocust op tijdloze elektronische muziek, los van trends”, zegt Thomas. “De vrienden - ik vind klanten zo'n vies woord - die bij ons kopen, waarvan er veel DJ zijn, blijven trouw aan hun muziekgenre en gaan niet plots andere muziek kopen omdat de clubs gesloten zijn. Toen er vorige zomer zittende evenementen mochten doorgaan, zagen we een tijdelijke piek in rustigere muziek. Op dit moment koopt iedereen echter terug net hetzelfde als voordien”.

Bijna alle nieuwe releases worden nu op plaat uitgebracht, zelfs popmuziek die vroeger nooit de weg naar vinyl zou gevonden hebben. - Karel Van Audenaerde

#ikluisterbelgisch

Wat nog opvalt is het feit dat de crisis een chauvinistisch sentiment heeft losgemaakt bij veel muziekliefhebbers. Het aandeel Belgische releases in de totale verkoop is enorm toegenomen. Acties zoals #ikluisterbelgisch lijken hun doel niet gemist te hebben. “Releases van lokale artiesten zoals Zwangere Guy, Brihang, Nordmann, Brutus, Far Out Radio Systems, Compact Disk Dummies gaan vlot de deur uit”, zegt Van Audenaerde. “Klanten kopen bewust lokale artiesten bij ons. Wij promoten dat ook; het maakt deel uit van een gezond ecosysteem van de Belgische muziek”.

Daarnaast gaan pre-orders, waarbij je bepaalde exemplaren reserveert, ook in stijgende lijn. Steeds minder fans wachten tot de release datum voor ze naar de winkel komen. “Zo verkocht STIKSTOF’s laatste release, 'Ambras', al bijna uit op de dag van aankondiging”, vertelt Van Audenaerde. “Gelukkig hadden we een aantal exemplaren opzijgelegd om op de dag van de release zelf te verkopen in onze winkel. Niet alles wat in de winkel ligt, verkopen we online. Dat is een bewuste keuze, want de fysieke winkel blijft onze core business”.

Hetzelfde geldt bij Crevette Records. “Het aanbod in onze webshop vertegenwoordigt een derde van wat we in onze winkel verkopen”, zegt Thomas. “Zo vind je ons tweedehands aanbod bijvoorbeeld alleen in de winkel. Mochten we ons volledig aanbod online zetten, zouden we waarschijnlijk meer verkopen. Sommige gehypete releases zouden op een paar minuten uitverkopen in onze webshop, maar dat interesseert ons niet. We vinden het belangrijker dat de lokale scene de eerste kans krijgt. Het community gevoel is zeer belangrijk voor ons: het sociaal contact in de winkel, elkaar nieuwe muziek leren kennen die je anders niet zou beluisteren, etc.”.

Extra service voor vaste klanten

Toen de winkels opnieuw de deuren mochten openen na de eerste lockdown, kwam de verkoop in de winkel traag op gang. “Het duurde een tijdje voordat de vaste klanten terugkwamen, al heeft zich dat nu grotendeels hersteld”, zegt Thomas. “Vooral tijdens de weekends draait de winkel goed. We zijn zowat de enige overgebleven ontmoetingsplek voor mensen die gepassioneerd met muziek bezig zijn. We blijven ook actief samenwerken met andere lokale initiatieven, zoals Kiosk Radio en nachtclub C12. Op 27 maart doen we bijvoorbeeld een take-over op Kiosk Radio met een 'Support Your Local Scene TV', vol showcases van Brusselse artiesten”.

Het aandeel Belgische releases in de totale verkoop is enorm toegenomen.

Om toch contact te houden met hun klanten tijdens de strikte lockdown, startten de jongens van Cherry Picker Records met leveringen aan huis. “Het was fantastisch om op die manier toch nog onze klanten eens te zien”, vertelt Verstraete. “En het was ook een fijne manier voor nieuwe klanten om ons te leren kennen. In april 2020 deden we dit voor ongeveer 90 procent van alle bestellingen”. Ondertussen is de zaak grotendeels mee gestopt, omdat het terug relatief druk geworden is in de winkel. “We leerden zo onverwachts enorm veel bij over onze vaste klanten. Zo hebben we een vaste klant in een rolstoel die moeilijk tot het centrum van Brugge raakt. Voor zulke mensen rijden we 's avonds graag een blokje rond om hun bestelling toch nog te kunnen bezorgen”.

Een ander creatief idee van de Brugse platenzaak was de 'Cherry Picker Selector Box'. Klanten die iemand een cadeau wouden geven konden de winkel contacteren, en op basis van de muzieksmaak stelde die een verrassingspakket samen. “Zo konden we op een ludieke manier persoonlijk advies geven en contact houden met de klant”, zegt Verstraete.

Planning is everything

Ok, mensen kopen opnieuw meer vinyl, maar hoe zit het met het aanbod? Uit cijfers van de RIAA blijkt dat de markt van muziekplaten in 2020 wereldwijd met 30% groeide in vergelijking met 2019. “Vijf jaar geleden dacht ik dat de verkoop van vinyl zijn hoogtepunt had bereikt, maar elk jaar groeien de cijfers”, zegt Van Audenaerde. “Dat gaat hand in hand met de digitalisering, het één sluit het ander dus niet uit. Daarbij stellen veel artiesten de lancering van nieuw materiaal uit naar het najaar, omdat ze nog niet kunnen optreden. Ik voorspel dus dat we op het einde van het jaar met een overaanbod aan nieuwe releases zitten”.

Bij Crevette Records merken ze dat effect nu al. “Ik heb het gevoel dat de impact van de eerste lockdown al duidelijk is”, zegt Thomas. “Veel artiesten vonden eindelijk de tijd om muziek af te werken; en er zijn in deze periode ook heel wat nieuwe labels opgestart. Artiesten hebben dus niet stilgezeten”.

Dat zorgt echter wel voor een probleem. De productiecapaciteit groeit niet evenredig met de vraag. Wat betekent dit voor de winkels? Stockbeheer wordt dus – meer dan ooit – cruciaal: het komt eropaan om tijdig en voldoende stock te bestellen. Dit was al een uitdaging voor de crisis, maar nu is dit nog belangrijker geworden. “We hebben onze handen vol met het zoeken naar stock, opvolgen van leveranciers, opvolgen van uitgestelde releases, communiceren met de klanten en distributeurs”, legt Van Audenaerde uit. “Zo niet, lopen we een deel van de verkoop mis. Ook bijbestellen is niet evident; soms duurt het maanden vooraleer een plaat terug verkrijgbaar is, of soms komt ze helemaal niet meer binnen. Om een voorbeeld te geven: ‘Source’ van Nubya Garcia werd uitgebracht in augustus vorig jaar. Het album was al snel uitverkocht en we kochten extra exemplaren bij. De levering van die bijbestelling werd maand na maand uitgesteld en uiteindelijk ontvingen we minder exemplaren dan we gevraagd hadden. Heel frustrerend, zowel voor onze klanten als voor ons. En zo kan ik tientallen voorbeelden opnoemen.

We zetten maar een derde van ons aanbod op de website. Het belangrijk dat onze klanten in de winkel eerst de kans krijgen. - Pim Thomas

Alles goed dus?

Platenwinkels hebben het laatste jaar met relatief succes overleefd, omdat steeds meer verschillende mensen vinyl blijven kopen, ondanks – of misschien dankzij de lockdown. Belgische muziek neemt daarbij een steeds groter aandeel van de verkoop in. Echter, zonder webshop blijf je als platenwinkel wel achter, nu meer dan ooit. Wat wil niet zeggen dat de ervaring van het fysieke bezoek aan een platenwinkel niet belangrijk is. Tenslotte kan een website nooit tippen aan het gevoel zelf te zoeken tussen de bakken, of een gouden tip krijgen van de uitbater of andere muziekfans. Desondanks de huidige veiligheidsmaatregelen waar de winkels zich aan moeten houden, zal dat steeds de basis blijven van een de Belgische platenwinkel, vandaag en morgen.

Crevette Records (Brussel):

  1. Mantris – Souvenirs From Imaginary Cities
  2. Adi – Basic Moves 14
  3. Red Ray – Human Machine

Cherry Picker Records (Brugge):

  1. Zwangere Guy – BRUTAAL/BRUTXXL
  2. V/A - Bonzai Chapter One Compilation
  3. Romeo Elvis – Maison

Music Mania (Gent):

Qua hip hop:

  1. Zwangere Guy – BRUTAAL/BRUTXXL
  2. Brihang – Casco
  3. Lous and The Yakuza – Gore

Qua elektronische muziek:

  1. EMS Synthi 100/Soulwax - DEEWEE Sessions Vol. 01
  2. Soulwax - Nite Versions 15th Anniversary Edition
  3. Far Out Radio Systems - On Boolean Plains